Seks i otyłość: trudna, choć konieczna rozmowa w gabinecie lekarskim

Jak wynika z amerykańskich badań, zaledwie 1 proc. osób otyłych deklaruje pełną satysfakcję z życia seksualnego. Za mniejsze libido, sprawność i aktywność seksualną tych pacjentów odpowiadają zarówno czynniki fizyczno-biologiczne (m.in. zaburzenia hormonalne, istniejące w organizmie przewlekłe stany zapalne, dysfunkcje śródbłonka naczyniowego, bóle stawowe, stała kondycja fizyczna), jak i psychiczno-emocjonalne (obniżony nastrój, depresja, kompleksy).Wpływ otyłości na zaburzenia seksualne mężczyzn został już dosyć dokładnie zbadany. Wciąż brakuje jednak rzetelnych badań dotyczących związku pomiędzy otyłością a jakością życia seksualnego kobiet (Sexuality and Disability 2013, 31: 53-62).

„Wiadomo jednak, że otyłość jest silnie związana z występowaniem takich chorób, jak np. zespół policystycznych jajników, czy problemów z płodnością. Ponadto otyła kobieta zmaga się niejednokrotnie z trądzikiem, czy nadmiernym owłosieniem. To wszystko powoduje, że nie akceptuje siebie, wstydzi się rozebrać i unika seksu.  Otyłość jest więc negatywnym modyfikatorem jakości życia seksualnego – mówiła prof. dr hab. med. Violetta Skrzypulec-Plinta ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach podczas tegorocznego IV Zjeździe Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością w Zawierciu. Przypomniała także o trudnościach z doborem metody antykoncepcyjnej u kobiet z nadwagą. Pacjentki ważące powyżej 80 kg nie mogą stosować antykoncepcji niecodziennej (np. w postaci plastrów). Dyskusyjne jest również stosowanie u nich tabletek antykoncepcyjnych, które zwiększają ryzyko zakrzepicy, samoistnie już podwyższone u osób otyłych.

Istotnych danych na temat występowania zaburzeń erekcji w populacji otyłych mężczyzn dostarczyło m.in. badanie European Male Ageing Study przeprowadzone w grupie 3 400 pacjentów w wieku 40-79 lat z 8 ośrodków medycznych w Europie (Eur J Endocrinol. 2011, 164:1003-11). Dowiodło ono, że najczęstszym problemem seksualnym występującym u mężczyzn są dysfunkcje erekcji (które dotyczyły 40 proc. badanych). Rzadziej – choć też stosunkowo często – występuje spadek libido (22 proc. badanych). Co istotne, naukowcy zauważyli, że występowanie zarówno zaburzeń erekcji jak i obniżonego popędu płciowego koreluje się nie tylko ze wskaźnikiem masy ciała BMI, ale także z obwodem brzucha badanych mężczyzn. A zatem, każdego pacjenta z BMI mieszczącym się w normie, lecz obwodem pasa większym niż 102 cm należy uznać za zagrożonego problemami seksualnymi i rozpocząć u niego postępowanie nacelowane na redukcję masy ciała – apelują badacze.

Dlaczego duży brzuch oznacza większe ryzyko zaburzeń seksualnych? Prawdopodobnie, mamy do czynienia z dwoma niezależnymi mechanizmami fizjologicznymi. Po pierwsze, adipocyty zlokalizowane w brzusznej tkance tłuszczowej produkują duże ilości aromatazy czyli enzymu pełniącego kluczową rolę w zamianie testosteronu w estrogeny. Po drugie wątroba tych osób syntetyzuje większe ilości białka SHBG (sex hormone binding globulin), które wiąże testosteron i tym samym pozbawia go aktywności biologicznej. A tylko aktywny testosteron warunkuje popęd płciowy oraz odczuwanie pożądania czy podniecenia.

Otyłość prowadzi nie tylko do zaburzeń hormonalnych, ale także do cukrzycy, nadciśnienia i miażdżycy. Zarówno same te choroby, jak i przyjmowane w związku z nimi leki mogą osłabiać popęd seksualny, a w przypadku mężczyzn dodatkowo powodować zaburzenia erekcji. „Do tego dochodzą takie problemy jak osłabienie wrażliwości na bodźce czuciowe oraz trudności techniczne w odbywaniu kontaktów seksualnych – zauważa seksuolog, prof. dr hab. med. Zbigniew Lew-Starowicz. – Relacja pomiędzy seksualnością a otyłością jest cyrkularna. Otyłość prowadzi różnymi drogami do obniżenia poziomu testosteronu, obniżenia libido i zmniejszenia aktywności seksualnej, a brak seksu skutkuje powiększaniem się otyłości.”