Jak co roku Fundacja Watch Health Care przedstawiła raport dotyczący długości kolejek w ochronie zdrowia. Ankieterzy wykonali kilkanaście tysięcy połączeń na przełomie września i października zeszłego roku – przedstawiali się jako pacjenci z konkretnymi dolegliwościami i potrzebami zdrowotnymi. – Podczas poprzedniej edycji naszego raportu zwracaliśmy uwagę, że pacjenci jeszcze nigdy, odkąd zaczęliśmy zbierać dane (2012), nie czekali tak długo na pomoc. Okazuje się, że możemy powtórzyć tę niepokojącą informację w tym roku. Mamy stagnację, nic się nie zmienia, nadal średnio czekamy na świadczenie zdrowotne ponad 4 miesiące – komentuje Milena Kruszewska, prezes Fundacji WHC.
Zgodnie z najnowszymi danymi, na przełomie września i października zeszłego roku, pacjenci musieli czekać w kolejkach:
- na świadczenia zdrowotne (w Barometrze to średnia obejmująca czas oczekiwania na poradę lekarską, badanie, zabieg, operację) – 4,2 mies. (w 2024 r. – 4,2 mies.)
- do lekarza specjalisty – 4,2 mies. (w 2024 r. – 4,3 mies.)
- na badania diagnostyczne – 2,8 mies. (w 2024 r. – 3,1 mies.)
Czy jeśli nie jest gorzej, to jest lepiej?
– Drobne zmiany na plus, jeśli chodzi o kolejki do lekarzy i na badania diagnostyczne, nie są odczuwalne dla pacjentów, to wciąż kwestia kilku dniu na przestrzeni kilkudziesięciu dni. Zeszły rok obfitował w szczyty pełne pięknych słów o tym, jak bardzo politycy, rządzący czy interesariusze systemu walczą o pacjentów i wszystko robią z myślą o nich. Bądźmy poważni, od lat zmierzamy ku katastrofie i łatamy dziury na oślep, tu nie ma żadnej strategii poza utrzymaniem swoich pozycji i strefy wpływów w systemie – mówi Milena Kruszewska.
– Szczytem tego roku będzie mówienie, że jest sukces, że jakakolwiek zmiana systemowa czy kampania informacyjna przełożyła się na fakt, że nie jest gorzej. Błagam, oszczędźmy już sobie tego. Przecież pacjenci widzą, jak jest – dodaje.
Według Krzysztofa Łandy, założyciela fundacji WHC i byłego wiceministra zdrowia ds. polityki lekowej, politycy w Polsce nie wiedzą, jak przeprowadzić poważną reformę systemu i jak skrócić kolejki; tym bardziej, że sami w nich nie stoją. – Wciąż nie sfrustrowali problemu na tyle, żeby uczyć się od krajów, w których opieka zdrowotna działa, bo to nieprawda, co próbują nam wmówić, że „wszędzie jest źle” – twierdzi.
– System opieki zdrowotnej to jeden z ostatnich bastionów socjalizmu w Polsce. Mam wrażenie, że socjalizm w ochronie zdrowia wręcz umacnia się i coraz więcej kosztów jest przerzucanych na chorych, którzy albo płacą z własnej kieszeni, albo cierpią i umierają – mówi były wiceminister. Tłumaczy, że kolejki do świadczeń zdrowotnych wynikają z dysproporcji pomiędzy zawartością koszyka świadczeń gwarantowanych i wielkością środków na jego realizację. – Co to za „papierowe gwarancje”, skoro ludzie stoją w kolejkach miesiącami czy latami? Szkoda, że nie ma uniwersytetów dla polityków zdrowotnych. Powinniśmy obecnie zaczynać od takich podstaw, jak profesjonalizacja debaty publicznej nt. systemu opieki zdrowotnej w Polsce – podkreśla.
❶ DOSTĘP DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH (w Barometrze to łącznie porada lekarska, badanie, zabieg, operacja).
We wrześniu/październiku 2025 r. czas oczekiwania na pojedyncze świadczenie zdrowotne wynosił 4,2 mies. =W porównaniu do poprzedniego Barometru WHC (stan na październik/listopad 2024 – 4,2 mies.) nie odnotowano zmiany czasu oczekiwania.
• Najdłużej pacjenci muszą czekać na świadczenia w dziedzinie chirurgii plastycznej, gdzie średni czas oczekiwania wyniósł 11,1 miesiąca. Długo w kolejce również będziemy czekać do świadczeń z zakresu stomatologii (10,2 mies.), ortopedii i traumatologii narządu ruchu (9,7 mies.), neurochirurgii (9,4 mies.), otolaryngologii (9,2 mies.) oraz otolaryngologii dziecięcej (8,8 mies.).
• Najkrócej pacjenci zaczekają na realizację świadczeń z zakresu radioterapii onkologicznej (0,5 mies.) oraz neonatologii (0,7 mies.), chirurgii onkologicznej (0,9 mies.) i medycyny paliatywnej (1,0 mies.). Nieznacznie ponad miesiąc (1,4 mies.) poczekają pacjenci na świadczenia zakresu chorób płuc oraz kardiochirurgii.
Wśród 215 analizowanych świadczeń zdrowotnych, w 38 odnotowano pogorszenie dostępności, w przypadku 63 dostępność uległa poprawie, natomiast w przypadku 114 świadczeń czas oczekiwania uległ zmianie w zakresie +/–0,5 mies.
• Najbardziej wydłużyły się kolejki do świadczeń w dziedzinach:
– stomatologia – o 3,8 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 10,2 mies.;
– chirurgia szczękowo–twarzowa – o 2,8 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 6,5 mies.;
– geriatria – o 1,7 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 7,0 mies.;
– ortopedia i traumatologia narządu ruchu – o 1,2 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 9,7 mies.;
– chirurgia plastyczna – o 1,2 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 11,1 mies.
• Najbardziej skróciły się kolejki do świadczeń w dziedzinach:
– neurologia – o 1,6 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,6 mies.;
– endokrynologia – o 1,4 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 6,2 mies.;
– chirurgia dziecięca – o 1,3 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,4 mies.;
– kardiochirurgia – o 1,0 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 1,4 mies.
❷ DOSTĘP DO LEKARZA SPECJALISTY
Aby uzyskać poradę specjalisty trzeba poczekać średnio 4,2 mies. W porównaniu do poprzedniego Barometru WHC (stan na październik i listopad 2024 r. – 4,3 mies.) odnotowano skrócenie czasu oczekiwania do lekarzy specjalistów o 0,1 mies.
• Najdłuższy czas oczekiwania dotyczy wizyt u neurochirurga (13,1 mies.), endokrynologa (12,9 mies.) oraz gastroenterologa (9,9 mies.),
• Z kolei specjaliści, do których czas oczekiwania jest najkrótszy to pediatrzy (0,0 mies.), neonatolodzy (0,2 mies.), ginekolodzy–położnicy (0,3 mies.) i chirurdzy onkolodzy (0,7 mies.).
Wśród analizowanego dostępu do 41 lekarzy specjalistów z 43 dziedzin medycyny, w przypadku 8 odnotowano pogorszenie w dostępności, w przypadku 13 dostępność uległa poprawie, natomiast w przypadku 20 specjalistów czas oczekiwania uległ w zmianie w zakresie +/–0,5 mies.
• Najbardziej wydłużyły się kolejki do specjalistów:
– neurochirurga – o 4,7 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 13,1 mies.;
– neurologa dziecięcego – o 1,8 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 3,9 mies.;
– otolaryngologa – o 1,4 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 3,5 mies.
• Najbardziej skróciły się kolejki do specjalistów:
– angiologa – o 4,7 mies., obecnie trzeba czekać w kolejce 9,2 mies.;
– chirurga naczyniowego – o 2,2 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 9,4 mies.;
– ortodonty – o 2,0 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 4,9 mies.;
– urologa – o 1,5 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,6 mies.
❸ DOSTĘP DO BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH
Średnio na badanie diagnostyczne trzeba poczekać 2,8 mies. W porównaniu do poprzedniego Barometru WHC (stan na październik i listopad 2024 r. – 3,1 mies.) odnotowano skrócenie czasu oczekiwania na badania diagnostyczne o 0,3 mies.
• Najdłuższy czas oczekiwania odnotowano w odniesieniu do sigmoidoskopii (badanie endoskopowe jelita grubego) (6,1 mies.), biopsji guzków tarczycy (6,0 mies.) oraz gastroskopii (badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego) (5,8 mies.).
• Badaniami diagnostycznymi wykonywanymi najszybciej są gazometria (0,0 mies.), badanie cytogenetyczne (0,1 mies.) oraz USG przezciemiączkowe (0,3 mies.). Niewiele dłużej poczekamy na bronchoskopię (endoskopowe dróg oddechowych) (0,5 mies.), tomografię komputerową głowy (0,6 mies.), cystouretrografię (CUM) (0,6 mies.), biopsję aspiracyjną gruboigłową (0,7 mies.), tomografię komputerową klatki piersiowej (TK) (0,8 mies.), USG stawów biodrowych (0,8 mies.) oraz urografię (0,8 mies.).
Wśród analizowanego dostępu do badań diagnostycznych spośród 56 świadczeń w 19 z nich odnotowano poprawę w dostępności, w przypadku 6 z nich dostępność uległa pogorszeniu, natomiast w przypadku 31 badań czas oczekiwania uległ zmianie w zakresie +/–0,5 mies.
• Najbardziej wydłużyły się kolejki do badań:
– rezonans magnetyczny (MRI) kręgosłupa – o 1,6 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 4,5 mies.
– USG pęcherzyka żółciowego – o 1,0 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 4,5 mies.
– rezonans magnetyczny (MRI) głowy – o 0,9 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,4 mies.
• Najbardziej skróciły się kolejki do badań:
– testy skórne – o 2,8 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,0 mies.;
– USG tarczycy – o 2,5 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 5,6 mies.;
– biopsja guzków tarczycy – o 2,4 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 6,0 mies.
❹ ETAPOWOŚĆ ŚWIADCZEŃ
Raport pokazuje, że wyraźnie widoczny jest problem ograniczonego dostępu do lekarzy specjalistów oraz długi czas oczekiwania na świadczenia, do których kierują, co przekłada się na wydłużoną etapowość leczenia.
• Od wizyty u lekarza POZ do operacji usunięcia żylaków kończyn dolnych mija 30,5 mies. (35,8 mies. w 2024 r.)
• Średni czas oczekiwania na leczenie aparatem ortodontycznym od wizyty u ortodonty wynosi 21,3 mies. (21 mies. w 2024 r.)
• W przypadku operacji wymiany zastawki serca, łącznie od wizyty u lekarza POZ do przeprowadzenia operacji mija 19,5 mies. (21,4 mies. w 2024 r.)
• Po wizycie u lekarza POZ pacjent doczeka się endoprotezoplastyki stawu kolanowego po 25,4 mies. (20,7 mies. w 2024 r.)
• Rozpoznanie epilepsji – od momentu, w którym pacjent pediatryczny otrzymuje skierowanie do neurologa, do wizyty w poradni leczenia padaczki – trwa 15,2 mies. (13,4 mies. w 2024 r.)
• Po raz pierwszy przeanalizowaliśmy ścieżkę zdrowotną pacjenta – 76–letniego mężczyzny, u którego sześć lat wcześniej zdiagnozowano chorobę Parkinsona – który podejmuje próbę dostania się do programu lekowego B90. Od momentu rozpoczęcia wymaganej diagnostyki do kwalifikacji do programu minęło ponad 16 mies. (a nie oznacza to jeszcze rozpoczęcia leczenia w tym terminie).
❺ Z NOTATEK ANKIETERÓW
Analiza bilingów połączeń wykonanych przez jednego z ankieterów podczas gromadzenia danych do analizy dostępu do świadczeń pokazuje, że spośród wykonanych przez niego 292 połączeń, 229 połączeń stanowiły powtórzenia. Stanowiło to 78% wykonanych przez niego połączeń telefonicznych.
Stwierdzano serie nawet 6 telefonów z rzędu wykonywanych do tego samego ośrodka.
Rekordem było pięćdziesiąte miejsce w kolejce oczekujących na połączenie.
Maksymalne oczekiwanie na połączenie zajęło blisko półtorej godziny (89:51 min.). Średnio ankieter spędzał blisko 4 minuty na połączeniu.
Ankieterzy opisali m.in., że:
• W przypadku świadczenia wizyta u alergologa w jednej z placówek osoba z rejestracji nie była w stanie podać terminu tłumacząc się tym, że kalendarz znajduje się u lekarza, który teraz przyjmuje.
• Czas oczekiwania na wizytę w poradni chirurgii naczyniowej wyniósł w jednym z ośrodków 700 dni, jednak pracownik rejestracji polecał osobistą wizytę w rejestracji, aby poprosić lekarzy o przyspieszenie terminu.
• W przypadku operacji krzywej przegrody nosowej, u pacjenta z nawracającymi ostrymi zapaleniami zatok w jednym w ośrodków w województwie mazowieckim zaproponowano kwalifikację do operacji w roku 2029, a następnie oczekiwanie na zabieg kolejne 2 lata.
• W przypadku jednego z ośrodków, na zabieg wstawienia stentów tętnic szyjnych pacjent poczeka ponad 200 dni. Nie wiadomo, ile dokładnie – gdy zacznie zbliżać się kolej pacjenta, ośrodek skontaktuje się z nim.
Źródło: WHC
Foto: freepik.com