– Proszę, aby po tej konferencji pamiętać, że każdy z was ma moc i siłę przekazu, każdy z was jest ambasadorem edukacji zdrowotnej – powiedziała przewodnicząca senackiej Komisji Zdrowia Beata Małecka-Libera podczas konferencji podsumowującej Rok Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki 2025, która odbyła się 15 stycznia 2025 r. w Senacie RP.
Marszałek Senatu RP, Małgorzata Kidawa-Błońska, podkreśliła, że był to rok intensywnej pracy i ma nadzieję, że podjętym w tym czasie inicjatywom zwiększy się liczba osób, które wykonują badania profilaktyczne. – Inicjatywa pani senator Beata Małeckiej-Libery, aby ustanowić 2025 rok Rokiem Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki, spotkała się z entuzjastyczną reakcją zarówno moją, jak i wszystkich senatorów. To był rok bardzo intensywnej pracy, organizacji wielu wydarzeń, akcji, które przypomniały znaczenie profilaktyki zdrowotnej w dbaniu o stan zdrowia, edukacji zdrowotnej i profilaktyki we wzmacnianiu poziomu bezpieczeństwa zdrowotnego Polaków. Za to wszystko bardzo dziękuję – mówiła podczas spotkania. – Dzięki tym działaniom chyba wszyscy mamy świadomość, że profilaktyka to inwestycja w zdrowie – dodała.
Rok Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki kończy się w Senacie, ale zaczyna się w Sejmie. Obecna na spotkaniu wicemarszałek Sejmu RP, Monika Wielichowska, podkreśliła, że dbanie o dorobstan nie ma daty granicznej – Rok Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki w Senacie pokazał, jak ogromny potencjał drzemie w mądrym i odpowiedzialnym mówieniu o zdrowiu. Zdrowie publiczne nie zaczyna się w gabinecie lekarskim, ale w domu, w szkole, w ramach relacji społecznych, w dostępie do rzetelnej informacji. Dlatego edukacja i profilaktyka zdrowotna nie są dodatkiem do systemu ochrony zdrowia, są jego fundamentem – mówiła.
Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda w swoim wystąpieniu podkreśliła, że dziś już nie spieramy się kto, tylko wszyscy dziś wiedzą, że muszą wspólnie wziąć odpowiedzialność za profilaktykę, rozmawiać ze społeczeństwem. – Zdrowie staje się powszechne, staje się naszym dobrem. Budujemy świadomość społeczną. To są dobrze ulokowane nie tylko pieniądze, ale także dobrze ulokowany czas i zaangażowanie – mówiła minister zdrowia. – Róbmy to dalej – zaapelowała.
Na spotkaniu obecna była również ministra edukacji narodowej, Barbara Nowacka, która w swoim wystąpieniu podkreśliła wagę edukacji zdrowotnej na wszystkich etapach życia człowieka. – Edukacja jest podstawą. I dzisiaj państwo wszyscy widzicie, jak brak edukacji dewastująco wpływa na społeczeństwo. To, co robił Senat, to co będzie robił Sejm, to, co robicie państwo w swojej codziennej pracy, to taka trochę orka na ugorze. Dla każdego myślącego człowieka jest oczywiste, że zdrowe społeczeństwo to społeczeństwo dobre, lepiej rozwijające się, silniejsze, bezpieczniejsze, mądrzejsze – wyliczała. Odniosła się także do oponentów politycznych, oceniając, że dla nich ten temat jest jak gender – spór, którego nie potrzeba, ale jest, spór o wizję świata.
– Tutaj, w Senacie, politycy dostrzegli rolę i wagę edukacji o zdrowiu, a także konieczność wykonywania badań profilaktycznych. Przez cały rok pracowaliśmy nad tym, aby wypromować wiedzę o zdrowiu, bo zdrowie to nie tylko brak choroby, to przede wszystkim dobrostan fizyczny i psychiczny, który jest zależny od nas – mówiła przewodnicząca senackiej Komisji Zdrowia Beata Małecka-Libera. Podziękowała Radzie Programowej, która wypracowała 5 najważniejszych priorytetów w zakresie edukacji zdrowotnej i profilaktyki. – Obyło się 25 konferencji o zasięgu krajowym i międzynarodowym i 5 konferencji regionalnych, współorganizowanych we współpracy z wiodącymi uczelniami medycznymi w Polsce, podczas których udało nam się wypracować wiele zmian i propozycji rozwiązań systemowych, edukacyjnych, a nawet legislacyjnych – podsumowała.
Zauważyła również, że ten rok był rokiem różnorodności, bardzo intensywnej pracy, spotkań, konferencji, szczególnie owocnych w regionach, bo edukacja zdrowotna dotyczy całego kraju. Na spotkaniach pojawiali się przedstawiciele młodzieży, organizacji pozarządowych, stowarzyszeń. Senacka Komisja Zdrowia w 2025 roku objęła patronatem 28 wydarzeń (konferencje, kongresy, sympozja i wydarzenia publiczne), które swoją tematyką i zakresem działań wpisywały się w założenia Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki. Powołano również kilka zespołów roboczych, w tym Parlamentarny Zespół ds. Adherencji, który został zespołem stałym, gdyż dostrzeżono dużą potrzebę zajęcia się istotnym problemem częstego braku realizacji zaleceń terapeutycznych, a w efekcie– braku oczekiwanych efektów leczniczych.
Niezwykle ciekawa była rozmowa „O dobrostanie inaczej”, podczas której red. Ewa Ewart i prof. dr hab. n. med. Bolesław Samoliński, kierownik Katedry Zdrowia Publicznego i Środowiskowego, Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, Alergologii i Immunologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, zastanawiali się, jak należy mówić o zdrowiu publicznym. Wstępem do rozmowy był zwiastun filmu „Do ostatniej kropli” autorstwa red. Ewy Ewart. „Wszystkie rzeki świata są połączone ze sobą, wszystkie wpadają do morza. To są żyły matki Ziemi” – mówiła jedna z bohaterek tego reportażu, który jest opowieścią o bezsilności i desperacji, ale też o determinacji i nadziei.
Kolejną ważną częścią konferencji była debata „Priorytety Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki”, w której wzięli udział wybitni lekarze i naukowcy: dr hab. Monika Burzyńska, prof. Anna Fijałkowska, dr hab. Beata Jagielska, prof. Karol Kamiński, prof. Henryk Skarżyński, dr hab. Janina Stępińska. Każdy z panelistów mówił o jednym z 5 priorytetów w zakresie edukacji zdrowotnej i profilaktyki, podsumowując miniony rok. Odniesiono się też do rekomendacji na przyszłość. – Po mocnych akcentach kardiologicznych i onkologicznych, które odnoszą się do zagrożenia życia, o zmysłach mogę powiedzieć, że decydują o jakości naszej komunikacji. Jeżeli ta komunikacja szwankuje, to wtedy sypią się najlepsze programy i cały szereg bardzo dobrych pomysłów – zauważył podczas debaty prof. Henryk Skarżyński. Podczas konferencji zaprezentowano spot promujący HearBox Mobile – bezpłatną aplikację umożliwiającą wstępną ocenę oraz regularne monitorowanie słuchu i rozumienia mowy przy użyciu telefonu, która została opracowana dzięki inicjatywie dyrektora Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu.
– Gdyby nie państwa zaangażowanie, bezcenny czas i ogromna wiedza, byłoby nam dużo trudniej przeprowadzić ten rok tak, jak to zrobiliśmy i z takimi efektami – podkreśliła senator Beata Małecka–Libera.
Podczas konferencji silnie wybrzmiało znaczenie mediów i ich rola w kształtowaniu postaw prozdrowotnych. „Od informacji do wpływu: media algorytmiczne jako środowisko edukacji i debaty o zdrowiu” – to temat wykładu dr hab. Marii Nowiny Konopki. Media algorytmiczne nie tylko informują, ale też współtworzą oglądane treści To narzędzie wpływu na treści, które dotrą do społeczeństwa. Są nawigatorem treści dla młodych odbiorców i kształtują postrzeganie przez nich własnego zdrowia oraz ich miejsca w systemie ochrony zdrowia. Jak podkreślała dr Maria Nowina Konopka, są to media, które stają się silnym moderatorem współczesnej dyskusji o zdrowiu.
Na zakończenie konferencji marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska wręczyła statuetki i wyróżnienia wszystkim współpracującym przy realizacji zadań i wyzwań w czasie Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki.
Tekst: Marat Jakubiak
Foto: Tomasz Paczos, Kancelaria Senatu