Trudności w omawianiu kwestii związanych z życiem seksualnym mają zarówno lekarze, jak i pacjenci. Zwłaszcza pacjenci-mężczyźni, którzy zwrócenie się do lekarza ze swoimi problemami, takimi jak zaburzenia erekcji, czy przedwczesny wytrysk, traktują jako przyznanie się do własnej bezradności.
Rozmawiając z pacjentem na temat zdrowia seksualnego, najlepiej jest zadawać rutynowe pytania, gdyż zmniejsza to poczucie zakłopotania. fot. FreeDigitalPhotos.net
Umiejętność poprawnego komunikowania się lekarza z pacjentem jest elementem sztuki lekarskiej, niestety często zaniedbywanym lub bagatelizowanym. Tymczasem, od właściwej komunikacji lekarz-pacjent zależy efektywność postępowania diagnostycznego i skuteczność leczenia. Ponadto poczucie porozumienia jest gwarancją zadowolenia pacjenta ze sprawowanej nad nim opieki, a także satysfakcji lekarza z wykonywanej pracy.
Podstawowym obowiązkiem lekarza jest wysłuchanie pacjenta. Lekarz powinien być zawsze skoncentrowany na słowach pacjenta, tak aby ten widział, że on i jego sprawa są w tym momencie dla lekarza najważniejsze. Ponadto warunkami skutecznej komunikacji są:
– życzliwość, empatia i asertywność,
– kontakt wzrokowy,
– indywidualne podejście do pacjenta,
– zgodność zachowań werbalnych i niewerbalnych,
– stosowanie prostych, zrozumiałych komunikatów,
– stosowanie pytań otwartych, dających pacjentowi możliwość swobodnej wypowiedzi,
– zadawanie pytań dotyczących problemów psychologicznych, nie tylko somatycznych,
– zachęcanie do wyjaśniania problemów, które pacjent sygnalizuje tylko ogólnikowo.
Trudno o efektywną komunikację, jeśli mówi się zbyt szybko, niewyraźnie artykułuje się wyrazy, stosuje się wyrażenia żargonowe, a uwagę koncentruje się wyłącznie na wybranych faktach, zamiast na całokształcie wypowiedzi rozmówcy. Barierami w porozumieniu są również: domyślanie się, słuchanie wybiórcze, przerywanie rozmówcy oraz ocenianie.
Jeśli chodzi o temat zdrowia seksualnego, najkorzystniej jest, gdy lekarz zadaje rutynowe pytania o tę sferę życia wszystkim swoim pacjentom. Zadawanie pytań w sposób rutynowy zmniejsza bowiem lęk i poczucie zakłopotania. „Czy jest Pan zadowolony ze swojego życia seksualnego?” lub „Wielu pacjentów zgłasza problemy z erekcją lub z wytryskiem. Jak jest u Pana?” to przykładowe pytania, dające pacjentowi szansę na omówienie kwestii seksualnych w przyjazny sposób. Trzeba jednak pamiętać, że pytania o seksualność powinny uwzględniać różnice kulturowe, religijne oraz edukacyjne.
W praktyce klinicznej wielokrotnie mamy do czynienia z różnicami w interpretacji tej samej wypowiedzi przez różne osoby, tj. przez lekarza i pacjenta. Różnice te wynikają przede wszystkim z faktu, że każdy z rozmówców posiada własny kontekst poznawczy (bagaż doświadczeń), który w sposób nieświadomy wpływa na jego sposób myślenia. Dodatkowo odbiór komunikatów mogą zakłócać napięcie emocjonalne, lęk czy poczucie niepewności. Niezrozumienie wypowiedzi lekarza wzbudza u pacjenta niepokój, co z kolei potęguje kłopot z przyznaniem się lekarzowi, do tego, że właściwie nie wie, co lekarz do niego mówi. Lekarz powinien zdawać sobie sprawę z tego, że pacjenci często nie pytają, nie dlatego, że wiedzą, ale dlatego, że nie wiedzą, o co zapytać.
Na podstawie książki „Jak przełamać tabu przedwczesnego wytrysku – zasady komunikacji pacjent-lekarz”. Praca zbiorowa pod redakcją Andrzeja Depko i Piotra Radziszewskiego; Warszawa 2013.