Prawidłowe funkcjonowanie ośrodków służby zdrowia, w tym szpitali, uzależnione jest od jakości współpracy personelu medycznego – lekarzy, pielęgniarek… i farmaceutów. Choć ci ostatni kojarzeni są najczęściej z pracownikami aptek, ich obecność na oddziałach szpitalnych może przynieść szereg korzyści, m.in. zwiększenie bezpieczeństwa leczenia, a nawet obniżenie jego kosztów.
Farmacja kliniczna jest dopełnieniem kompleksowości usług farmaceutycznych. To wiedza na temat leków połączona z codzienna praktyką i sprawowaniem nadzoru nad stosowaną farmakoterapią, która może dawać ogromne korzyści zarówno pacjentom, jak i całemu zespołowi medycznemu. Niestety, funkcja farmaceuty klinicznego w polskich szpitalach nie jest w pełni rozwinięta ani usankcjonowana prawnie. Obecnie, do głównych zadań farmaceuty pracującego w szpitalu należą m.in. zamówienia leków, ich wydawanie, sporządzanie leków recepturowych, udzielanie informacji na temat produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz kontrola działań niepożądanych. Specjalista ten jednak zwykle nie uczestniczy w leczeniu pacjentów. Nie jest częścią zespołu interdyscyplinarnego wraz z lekarzami i pielęgniarkami, i nie sprawuje bezpośredniej kontroli nad stosowaną farmakoterapią.
Tymczasem, w wielu krajach, obecność farmaceuty na oddziale jest normą. Co więcej, farmacja kliniczna odgrywa na świecie bardzo duże znaczenie, a sami farmaceuci ściśle współpracują z lekarzami oraz uczestniczą w spotkaniach personelu medycznego, na których omawiany jest stan kliniczny pacjentów. Do ich zadań należy zatem również pomoc w kwestii doboru leków, informowanie o możliwym wystąpieniu interakcji, a także pełnienie stałego nadzoru nad stosowaną farmakoterapią.
O istotnej roli, jaką w procesie leczenia pełnią farmaceuci, rozmawiali studenci farmacji i kierunku lekarskiego podczas spotkań realizowanych w ramach 4. edycji programu „Recepta na sukces. O współpracy lekarza i farmaceuty”. Przyszli specjaliści zgodnie przyznali, że ścisła współpraca lekarzy oraz pozostałych członków zespołu medycznego z farmaceutami może przynieść wiele korzyści. Wśród głównych plusów wymienione zostały standaryzacja bezpieczeństwa farmakoterapii i poprawa jej efektywności poprzez zmniejszenie ilości popełnianych błędów medycznych, dająca możliwość podniesienia ogólnego stanu zdrowia pacjentów. W konsekwencji może skutkować to nawet obniżeniem kosztów leczenia.
To prawda, że farmaceuta w szpitalu często postrzegany jest jako osoba odpowiedzialna jedynie za realizację zapotrzebowania oddziałów i klinik na produkty lecznicze i wyroby medyczne. To sprawia, że rola farmaceuty szpitalnego może być bardzo ograniczona. Tymczasem, obecność farmaceutów na oddziałach i ich współpraca z lekarzami to szansa na zapewnienie najwyższej jakości opieki nad pacjentem, która przecież leży u podstaw działań wszystkich zawodów medycznych. Mam więc nadzieję, że korzyści płynące z kompleksowej opieki zdrowotnej zostaną zauważone. Tym samym liczę, że zawód farmaceuty klinicznego zyska na popularności w naszym kraju, a współdziałanie przedstawicieli zawodów medycznych stanie się standardem – mówi mgr farm. Monika Łopata, farmaceuta szpitalny.
Aby takie rozwiązanie mogło zostać wdrożone w polskiej służbie zdrowia, konieczne jest wprowadzenie zmian systemowych i prawnych, które m.in. jasno określą rolę farmaceuty szpitalnego w funkcjonowaniu oddziału. Niezwykle ważna jest również pomoc w budowaniu pozytywnych relacji między lekarzami i farmaceutami już na etapie studiów i przygotowywanie ich do przyszłej, profesjonalnej współpracy. W tym kontekście ważne jest również rozwijanie kompetencji miękkich – umiejętności efektywnej komunikacji i pracy w zespole.