U 5-10 proc. chorych na cukrzycę rozwija się zespół stopy cukrzycowej. To jedno z najcięższych powikłań tej choroby, prowadzące do konieczności amputacji palca, stopy lub nogi. Według danych NFZ, w 2012 r. w Polsce wykonano 4598 amputacji kończyny dolnej z powodu cukrzycy.
„Amputacja nogi to wielka tragedia osobista chorego i jego rodziny, to także ogromne dla nich koszty m.in. związane z protezowaniem, czy rehabilitacją. Na dodatek, amputacja skraca życie, gdyż 50 proc. pacjentów nie przeżywa kolejnych 3 lat po amputacji” – mówi Mirosława Młynarczuk z Polskiej Federacji Edukacji Diabetologicznej. I dodaje: – „Co 15 sekund dochodzi na świecie do amputacji kończyny dolnej u chorego na cukrzycę”.
Bezpośrednimi przyczynami stopy cukrzycowej jest niedokrwienie (z powodu uszkodzenia naczyń krwionośnych) i neuropatia czyli zaburzenia czucia w stopie. Zazwyczaj zespół stopy cukrzycowej zaczyna się dość niewinnie, od odcisków, nagniotków, pęknięć skóry czy nadmiernego jej rogowacenia. „Z powodu neuropatii chory nie czuje, że dzieje się coś złego, nie docierają do niego sygnały ostrzegawcze. Stopa jest bowiem drętwa, bez czucia i z zaburzoną potliwością” – wyjaśnia Mirosława Młynarczuk.
W dalszej kolejności dochodzi do trudno gojących się owrzodzeń i stanów zapalnych przechodzących w zmiany martwicze i prowadzących do destrukcji tkanek głębokich stopy.
Jak zatem uniknąć powstania zespołu stopy cukrzycowej?
„Najistotniejsze jest wczesne rozpoznanie zagrożenia, czyli cukrzycy i dobre leczenie tej choroby, polegające na kontrolowaniu poziomu cukru we krwi. Równie istotna jest edukacja zdrowotna, zarówno chorych jak i ich rodzin czy opiekunów. Edukacja powinna być rozpoczynana natychmiast po rozpoznaniu cukrzycy i powinna dotyczyć nie tylko samej cukrzycy, ale też niekorzystnego wpływu palenia tytoniu, nadużywania alkoholu, czy nadwagi, która przecież bardzo obciąża kończyny. W Polsce powstało już stanowisko edukatora diabetologicznego, ale w praktyce nie jest ono odpowiednio wykorzystywane” – podkreśla Mirosława Młynarczuk.
Leczenie zespołu stopy cukrzycowej powinno być leczeniem wielodyscyplinarnym, z udziałem diabetologa, chirurga naczyniowego, ortopedy, podologa i lekarza rodzinnego. Niestety w Polsce dostęp do takiego specjalistycznego leczenia jest bardzo utrudniony – w całym kraju działają zaledwie 4 poradnie leczenia stopy cukrzcycowej.
Istotnym elementem jest także właściwa codzienna, profesjonalnie zaplanowana pielęgnacja stóp. Na rynku dostępne są specjalne dermokosmetyki przeznaczone dla diabetyków, a także odpowiednie wkładki, czy buty.