Właśnie zakończył się 12. Festiwal „Ślimakowe Rytmy”, od ponad dekady ukazujący nieprawdopodobne możliwości medycyny, która dzięki implantom słuchowym przywraca do świata dźwięków osoby niesłyszące lub niedosłyszące i pozwala im nie tylko słyszeć, ale też rozwijać talent muzyczny.
W dniach 16-18 lipca 2026 roku w Światowym Centrum Słuchu w Kajetanach odbył się 12. Międzynarodowy Festiwal Muzyczny „Ślimakowe Rytmy / Beats of Cochlea”. To wydarzenie dla dzieci, młodzieży i dorosłych z zaburzeniami słuchu, którzy dzięki implantom słuchowym, rehabilitacji i własnej pracy mogą rozwijać pasję muzyczną oraz występować przed publicznością. Tegoroczna edycja odbyła się pod hasłem „Symfonia życia”.
„Ślimakowe Rytmy” od lat pokazują, że leczenie zaburzeń słuchu to nie tylko medycyna i technologia. To także powrót do komunikacji, edukacji, relacji społecznych i świata dźwięków. Festiwal daje uczestnikom możliwość zaprezentowania umiejętności wokalnych, instrumentalnych i muzycznych. Biorą w nim udział zarówno amatorzy, jak i profesjonalni muzycy korzystający z implantów słuchowych.
– Dla osób z implantami słuchowymi muzyka może być czymś więcej niż pasją. Może być symbolem powrotu do świata dźwięków, komunikacji i aktywnego życia – mówi prof. Henryk Skarżyński.
Festiwal, który zaczyna się od pacjenta
Inicjatorem „Ślimakowych Rytmów” jest prof. Henryk Skarżyński, światowej sławy otochirurg, twórca Światowego Centrum Słuchu w Kajetanach i dyrektor Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu. Festiwal wyrasta z doświadczenia ośrodka, w którym leczenie, rehabilitacja, nauka i codzienna praca z pacjentami tworzą jedną całość.
Wydarzenie ma wymiar artystyczny, ale jego znaczenie jest szersze. Każdy występ uczestnika pokazuje drogę, jaką przechodzą osoby z zaburzeniami słuchu: od diagnozy i leczenia, przez rehabilitację, po odzyskiwanie pewności siebie i aktywności. Muzyka staje się tu nie tylko pasją, lecz także dowodem, jak wiele może zmienić nowoczesna medycyna słuchu połączona z konsekwentną terapią.
Od przesłuchań do finału
Pierwszego dnia Festiwalu, 16 lipca, odbyły się przesłuchania uczestników w sali Atrium Światowego Centrum Słuchu. Jury wybrało pięciu laureatów, którzy wystąpili podczas koncertu galowego. Dyskusja była gorąca, a decyzja niepozbawiona emocji, bo różnice w poziomie prezentowanym przez uczestników naprawdę niewielkie. W tym roku jury przewodniczyła Bogna Kowalska, wieloletnia dyrektorka Orkiestry Polskiego Radia oraz wieloletnia managerka Polskiej Filharmonii Kameralnej Sopot.
17 lipca można było wziąć udział w 12. Konferencji Naukowej i Warsztatach „Muzyka w rozwoju słuchowym człowieka”. W programie znalazły się wystąpienia dotyczące implantów słuchowych, muzykoterapii oraz świadomego wykorzystania muzyki w rehabilitacji osób z zaburzeniami słuchu.
Prof. Artur Lorens, kierownik Zakładu Implantów i Percepcji Słuchowej w Światowym Centrum Słuchu IFPS, wygłosił wykład „Przez implanty słuchowe do symfonii życia”. Barbara Kaczyńska, dyrektor artystyczna festiwalu, opowiedziała o musicalu „Powrót Beethovena” jako formie nowatorskiego podejścia do muzykoterapii, a dr hab. Krzysztof Stachyra, prezes Polskiego Stowarzyszenia Muzykoterapeutów, przedstawił terapeutyczny potencjał świadomego odbioru muzyki. W części warsztatowej odbyły się zajęcia „Zespół zwany społeczeństwem – symfonicznie” oraz interaktywny koncert muzykoterapeutyczny „Uważny Koncert”. Poprowadziły je Dominika Dopierała, muzyk i certyfikowana muzykoterapeutka, oraz Agnieszka Sapieło, asystent naukowy Katedry Muzykoterapii Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. W pierwszej części spotkanie to było okazją do doświadczenia muzykoterapii społecznościowej w praktyce. Nurt ten, który rozwija się w ramach dyscypliny muzykoterapii, zakłada integrację różnorodnych grup wiekowych i społecznych podczas wspólnego tworzenia muzyki. Niezależnie od doświadczenia życiowego i umiejętności muzycznych każda osoba jest zapraszana do zagrania we właściwy dla siebie sposób.
Z kolei istotą warsztatu poprowadzonego przez Agnieszkę Sepioło było świadome, wielowymiarowe doświadczanie muzyki: skupienie uwagi na poszczególnych elementach muzyki, rozwijanie percepcji słuchowej oraz ćwiczenie umiejętności utrzymywania i przekierowywania uwagi. Koncert nie odwoływał się do idei magicznego czy leczniczego działania muzyki, lecz traktował ją jako narzędzie wspierające regulację napięcia, koncentrację, komunikację i poczucie uczestnictwa we wspólnym doświadczeniu artystycznym. Szczególnie ważnym aspektem tego projektu było doświadczenie współtworzenia z publicznością muzyki poprzez improwizację, gdzie uczestnicy nie są wyłącznie odbiorcami koncertu, lecz stają się częścią procesu twórczego, współtworząc rytmy, struktury dźwiękowe czy muzyczne dialogi. Improwizacja pełniła tu funkcję komunikacyjną, integrującą i wzmacniającą poczucie sprawczości uczestników.
Tematyka konferencji, podobnie jak w latach ubiegłych, skupiała się na wykorzystaniu muzyki w terapii i rehabilitacji pacjentów z zaburzeniami słuchu, a także na tym, jak muzykoterapia wspiera potencjał i codzienne funkcjonowanie dzieci i dorosłych z implantem słuchowym.
Nie bez powodu hasło tegorocznej konferencji brzmiało „Symfonia życia”. Nawiązywało ono bowiem do symfonii jako utworu muzycznego, zazwyczaj mającego orkiestrową formę sonatową, składającą się z kilku części. Jeśli zastosować to muzyczne odniesienie do tematyki konferencji, organizatorzy podkreślili nie tylko złożoność procesu leczenia i rehabilitacji pacjenta z niedosłuchem otrzymującego implant słuchowy, lecz także konieczność zaangażowania i współpracy wielu osób na różnych poziomach leczenia. Cały proces, jak wspomniany utwór muzyczny, składa się z kilku etapów, a orkiestrą jest interdyscyplinarny zespół specjalistów towarzyszący pacjentowi.
Muzykoterapia, stanowiąca integralną część rehabilitacji po wszczepieniu implantu, także jest wielowymiarowa i wieloelementowa – obejmuje szeroki zakres metod, łączy różne techniki w spójną całość, działa na poziomie emocji i ciała. Symfonia oznacza tu także wielość i różnorodność korzyści płynących z działań medycznych i rehabilitacyjnych.
Finał pod hasłem „Symfonia życia”
Finał Festiwalu odbył się 18 lipca o godz. 18:00 – w tym roku w wyjątkowej odsłonie, łącząc w sobie różnorodne formy widowiskowe. Występy muzyczne poprzedziła projekcja filmu dokumentalnego „Implant. Mój Przyjaciel po wsze czasy” o pacjentach Światowego Centrum Słuchu. Muzyczną część otworzył koncert galowy w wykonaniu tegorocznych laureatów festiwalu – osób, dla których muzyka stała się azylem i swoistym lekarstwem, a nowoczesna otochirurgia i implanty ślimakowe – pomostem do realizacji największej pasji.
Laureaci 12. Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych z Zaburzeniami Słuchu:
Chih Chun Chen – 24 lata, Taipei, Taiwan Javier Claudio Collado – 54 lata, Buenos Aires , Argentyna Yimeng Ma – 17 lat, Saitma, Japonia Nai Ling ( Lyla) Yang – 11 lat, Tajpei, Tajwan Kathryn Zerk – 56 lat, Drummoyne, Australia
Zwieńczeniem finału 12. Festiwalu „Ślimakowe Rytmy” był musical „Powrót Beethovena” autorstwa prof. Henryka Skarżyńskiego (libretto) oraz Radosława Matei (muzyka) w reżyserii Tadeusza Kabicza. Premiera musicalu miała miejsce w dniu 12 maja 2026 r.
W wydarzeniu wzięło udział wielu znamienitych gości.
Foto: Marta Jakubiak