Jak zmieniały się polska otorynolaryngologia, audiologia, foniatria, rehabilitacja, inżynieria biomedyczna i specjalności pokrewne? Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu obchodzi jubileusz 30-lecia. Poznajcie historię tego wyjątkowego miejsca i niezwykłych ludzi.
Nie ma w Polsce ani we współczesnym świecie medycznym drugiego ośrodka, który w tak krótkim czasie osiągnąłby tak wysoką pozycję naukową i kliniczną nie tylko w kraju, lecz także w skali międzynarodowej. Ten wielki sukces to efekt pracy pomysłodawcy i organizatora Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu (IFPS) – jego dyrektora, prof. Henryka Skarżyńskiego, oraz zespołu specjalistów tego ośrodka.
Trzydzieści sześć lat temu prof. Henryk Skarżyński rozpoczął przygotowania do opracowania i wdrożenia w Polsce programu leczenia głuchoty za pomocą implantów ślimakowych. W kolejnych latach przeprowadził wiele pionierskich operacji i stworzył w leczeniu częściowej głuchoty unikalną w skali świata „polską szkołę otochirurgii”. Z jego inicjatywy powstało Światowe Centrum Słuchu w Kajetanach, pod opieką którego pozostają setki tysięcy pacjentów. Do dziś w Instytucie przeprowadzono ponad 5 mln badań i konsultacji oraz zrealizowano ponad 650 tys. procedur chirurgicznych. Od 22 lat wykonywanych jest tu rocznie najwięcej na świecie operacji poprawiających słuch. Prawie 250 tysięcy procedur chirurgicznych wykonał osobiście prof. H. Skarżyński.
– Doskonale pamiętam dzień 9 stycznia 1996 r., w którym otrzymałem krótkiej treści akt powołania Instytutu, podpisany przez prof. Jacka Żochowskiego – ministra zdrowia, prof. Grzegorza Kołodkę – ministra finansów, oraz prof. Aleksandra Łuczaka – przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych – wspomina prof. Henryk Skarżyński. – Ten dokument był ważny, bo dawał nam – a byliśmy wówczas kilkunastoosobową grupą przyjaciół połączonych entuzjazmem i marzeniami o stworzeniu ośrodka leczenia zaburzeń słuchu na najwyższym poziomie – zielone światło do działania, do pracy, do rozwoju. Dziś możemy mówić o sukcesie, ale ten sukces nie przyszedł sam. Wymagał poświęcenia, samodyscypliny, determinacji i siły, która pozwalała na pracę po kilkanaście godzin na dobę. Praca – co często podkreślam – jest moją pasją. Zawsze miała ona konkretny cel – pomoc pacjentom, którzy z powodu braku odpowiedniego leczenia nie mieli szansy na powrót do świata dźwięków. To z myślą o nich opracowałem, a potem wdrożyłem program implantów ślimakowych, utworzyłem w 1993 roku pierwszy w Polsce, a drugi w Europie Ośrodek Diagnostyczno-Leczniczo-Rehabilitacyjny dla Osób Niesłyszących i Niedosłyszących „Cochlear Center”. Na bazie naukowego i klinicznego dorobku Ośrodka po niespełna trzech latach powołano Instytut – dodaje dyrektor IFPS. – Otrzymałem akt powołania i nic więcej. Wszystko musiałem wraz ze swoim skromnym zespołem organizować od podstaw, zaczynając od przyjęcia do pracy początkujących lekarzy, psychologów, pedagogów, inżynierów klinicznych, logopedów. Kilka osób z pewnym doświadczeniem zgodziło się, idąc w ciemno, na ograniczoną współpracę – opowiada.
– Nikt nam niczego nie podarował, jak niektórzy sądzą po latach. Zbudowanie tego, co powstało z naszym udziałem w Kajetanach, w światowej nauce oraz medycynie, można nazwać cudem – wspomina prof. Henryk Skarżyński.
Obecnie Instytut to nie tylko działalność naukowa i kliniczna na najwyższym poziomie, lecz także prestiżowe Centrum Edukacyjne, do którego przyjeżdżają lekarze ze wszystkich kontynentów, aby uczyć się technik chirurgicznych i procedur medycznych opracowanych przez prof. H. Skarżyńskiego. W ramach szerokiej współpracy naukowej, dydaktycznej, klinicznej odbyło się ponad 500 różnych warsztatów szkoleniowych, sympozjów, konferencji, kongresów – krajowych, europejskich i światowych.
Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu to wizytówka polskiej medycyny. Osiągnięcia prof. Henryka Skarżyńskiego i jego zespołu były dostrzegane, wyróżniane i nagradzane ponad 2000 razy przez przedstawicieli najwyższych władz w Polsce i na świecie, przez środowiska medyczne, naukowe, gospodarcze, wyznaniowe i media. On sam został uhonorowany 376 razy indywidualnie, był odznaczony Orderem Orła Białego i innymi wyróżnieniami przez Prezydenta RP, a także prezydentów Gruzji, Ukrainy, króla Belgii, papieża Franciszka i Unię Europejską, urzędy i organizacje krajowe oraz międzynarodowe.
Światowe Centrum Słuchu było wielokrotnie odwiedzane przez przedstawicieli rządu, parlamentu oraz zagraniczne delegacje. Ośrodek w Kajetanach zwiedzały także pierwsze damy – Jolanta Kwaśniewska, Maria Kaczyńska, Anna Komorowska, Agata Kornhauser-Duda. Wszyscy podkreślali, że jest on unikatowy w skali światowej, a warunki, jakie zapewnia pacjentom, powinny być wzorem dla innych szpitali. Szczególne uznanie wśród licznych gości wzbudzał fakt, że Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu zbudował tak wysoką pozycję w kraju i za granicą w tak krótkim czasie.
– Instytut został powołany, bo właściwie odczytaliśmy ówczesne potrzeby społeczne – wspomina prof. H. Skarżyński – na lepszą opiekę oczekiwało tysiące osób z zaburzeniami słuchu. Powstanie nowoczesnego ośrodka kliniczno-naukowego było dla nich szansą na wyleczenie i powrót do świata dźwięków. Spełniliśmy te oczekiwania. Kiedy więc teraz, przyjmując gratulacje, słyszę, że powołanie Instytutu było pomysłem genialnym, odpowiadam słowami Thomasa Edisona: „Geniusz to jeden procent natchnienia i 99 procent wypocenia”. Kluczem do sukcesu jest praca. A im wyższą pozycję się zajmuje, tym więcej wysiłku trzeba wkładać w to, co się robi – podsumowuje.
Jeszcze więcej faktów i fotogaleria, wraz ze zdjęciami archiwalnymi na stronie Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu „30 lat Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu”
Czytaj także „Czas Henryka Skarżyńskiego. Oto zmiana, która ma swojego autora”
Foto: archiwum IFPS