NOWOŚĆ!Już dziś zapisz się, aby otrzymywać nasz newsletter! Zapisz się 

PACJENTPoradnia

Reaguj: w leczeniu udarów mózgu bezcenny jest czas

Udary są problemem nie tylko medycznym, ale również społecznym i ekonomicznym. Szacuje się, że aż 20% chorych, którzy przeżywają ostrą fazę udaru, wymaga stałej opieki. Niezwykle ważna jest reakcja na pierwsze objawy, by chory otrzymał pomoc jak najszybciej. To może uratować komuś życie i zdrowie.

Udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub uogólnionych zaburzeń czynności mózgu, spowodowane zaburzeniami krążenia krwi. Istnieją dwa rodzaje udarów mózgu:
🧠 udary niedokrwienne, zwane też zawałami mózgu, zwykle związane z procesem miażdżycowym naczyń oraz chorobą serca; są znacznie częstsze i stanowią ok. 80-90% wszystkich udarów;
🧠 udary krwotoczne, nazywane potocznie wylewami, powstają na skutek pęknięcia tętnicy mózgowej i wylania się krwi poza naczynie.

Jeżeli udarem objęta jest duża część mózgu, sytuacja jest bardzo poważna. Niezwykle ważne jest rozpoznanie objawów udaru i jak najszybsze wezwanie karetki, bo w ciągu 4,5 godziny można uratować zdrowie, a nawet życie człowieka.

Prewencja

Udaru mózgu doświadcza każdego roku 90 tys. osób w Polsce. Bardzo niepokojący jest fakt, że choroba ta dotyczy coraz młodszych pacjentów. Obecnie aż 30% osób z udarem mózgu ma mniej niż 65 lat. Według prognoz, co szósta osoba dozna udaru niedokrwiennego mózgu. Udary są najczęstszą przyczyną niepełnosprawności u osób dorosłych i trzecią przyczyną zgonów na świecie.

Czynniki, które można modyfikować:
✋ nadciśnienie tętnicze,
✋ cukrzyca,
✋ choroby serca (migotanie przedsionków),
✋ palenie papierosów,
✋ nadużywanie alkoholu,
✋ otyłość,
✋ nieodpowiednia dieta,
✋ brak aktywności fizycznej
✋ nadmierny stres.

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia udaru mózgu warto wdrożyć regularną aktywność fizyczną, zadbać o zdrowe odżywianie, m.in. bez nadmiaru soli, odstawić palenie papierosów, nie nadużywać alkoholu, kontrolować ciśnienie krwi, poziom cholesterolu i masę ciała oraz starać się redukować stres. U niektórych osób, aby przeciwdziałać wystąpieniu udaru, potrzebne jest leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie nadciśnienia tętniczego, cukrzycy. Warto stosować się do zaleceń lekarza, jeśli leki z jednej z tych grup zostaną przepisane – mówi prof. dr hab. Agnieszka Słowik, konsultant krajowa w dziedzinie neurologii. Istnieją też czynniki niemodyfikowalne zwiększające ryzyko udaru, jak profil genetyczny, wiek (ryzyko rośnie wraz z wiekiem) oraz płeć (bardziej narażeni są mężczyźni).

Zapamiętaj te objawy

Czas upływający od wystąpienia objawów do podjęcia terapii jest kluczowy, dlatego tak ważna jest znajomość tego, co zwiastuje udar. Aby łatwiej je zapamiętać, można posłużyć się akronimem UDAR:
👄 U jak usta wykrzywione (asymetria w dolnej części twarzy i obniżony jeden kącik ust);
👇️ D jak dłoń opadnięta (osłabienie siły lub drętwienie ręki lub nogi lub obu kończyn do jednej stronie ciała);
🗣️ A jak artykulacja utrudniona (niewyraźna, bełkotliwa mowa, a także problemy ze zrozumieniem słyszanych słów);
🏃‍♂️ R czyli reaguj natychmiast!

Akronim z języka angielskiego to FAST:
👄 Fface, czyli twarz: u chorego na udar mózgu pojawia się opadnięcie kącika ust po jednej ze stron;
👇️ Aarm, czyli ramię: w udarze dochodzi do osłabienia lub porażenia ramienia, a nawet całej połowy ciała;
🗣️ Sspeech, czyli mowa: u pacjentów pojawia się bełkotliwa mowa i nie mogą oni powtórzyć prostego zdania;
🏃‍♂️ Ttime, czyli czas: liczy się czas od rozpoznania do wdrożenia leczenia, dlatego przy pojawieniu się niepokojących objawów, nie wolno zwlekać z wezwaniem pogotowia!

W udarze może wystąpić także silny ból głowy, zawroty głowy oraz niepewny chód spowodowany zaburzeniami równowagi lub osłabieniem kończyny dolnej.

W przypadku wystąpienia objawów udaru najważniejszy jest czas. Im szybciej chory trafi do szpitala i otrzyma profesjonalną pomoc, tym większe szanse na wyjście z choroby bez większych powikłań. Kluczowe są cztery i pół godziny od wystąpienia pierwszych objawów udaru mózgu. Dlatego, jeśli zaobserwuje się objawy udaru u siebie lub drugiej osoby, należy bezzwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe – apeluje prof. dr hab. Alina Kułakowska, prezes-elekt Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.

Nowoczesne leczenie

Udar niedokrwienny może być leczony przyczynowo – farmakologicznie lub za pomocą trombektomii mechanicznej.

Leczenie farmakologiczne, nazywane jest trombolizą i polega na jednorazowym, dożylnym wlewie leku, którego zadaniem jest rozpuszczenie skrzepliny w naczyniu mózgowym. Z tej metody można jednak skorzystać jedynie w ciągu 4,5 godziny od zachorowania. Im szybciej pacjent otrzyma leczenie przyczynowe, tym jest ono bardziej skuteczne. Jeden na czterech pacjentów, którzy otrzymali dożylne leczenie w ciągu 90 minut po udarze ma szansę być samodzielnym po chorobie. W Polsce leczenie to otrzymuje 18% pacjentów z udarami, co jest wynikiem porównywalnym z krajami Europy Zachodniej.

Trombektomia jest natomiast zabiegiem polegającym na mechanicznym usunięciu za pomocą cewników skrzepu z naczynia. Zabieg ten uważany jest za najskuteczniejszą metodę leczenia udarów. Można przeprowadzić go w ciągu 6 godzin od wystąpienia objawów udaru, dlatego tak ważne jest, aby pacjent od razu trafił do oddziału udarowego i wyspecjalizowanego ośrodka. W Polsce trombektomia jest stosowana u 6% pacjentów z udarami, co również jest dosyć dobrym wynikiem, ponieważ do zabiegu tego kwalifikuje się ze względów medycznych maksymalnie 10% chorych.

W przypadku znacznie rzadziej występującego udaru krwotocznego możliwe jest wyłącznie leczenie polegające na obniżaniu ciśnienia wewnątrzczaszkowego oraz leczenie objawowe powikłań.

– Obecnie istnieją skuteczne metody leczenia udarów mózgu, pod warunkiem szybkiego ich wdrożenia, a w Polsce funkcjonuje sieć ośrodków udarowych. Problemem pozostają jednak braki kadrowe – jest zbyt mało lekarzy neurologów do tego, aby sprawować opiekę nad tak liczną grupą pacjentów z udarami mózgu w Polsce. Pogłębia się kryzys kadrowy w szpitalach. Praca na oddziałach szpitalnych musi być lepiej wyceniona, żeby przyciągnąć lekarzy. W przeciwnym razie czeka nas zapaść. Powiatowe oddziały udarowe z powodu braku kadry będą zamykane, pacjenci będą kierowani bezpośrednio do ośrodków referencyjnych, które nie poradzą sobie z takim obciążeniem. Pilne inwestycje w kadry neurologiczne – lekarskie, pielęgniarskie i pomocnicze – to jeden z postulatów „Dekalogu potrzeb polskiej neurologii”, opracowanego przez PTN – skierowanego do decydentów, którzy podejmują decyzje na temat organizacji opieki zdrowotnej w Polsce – mówi prof. dr hab. Konrad Rejdak, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.

Rehabilitacja neurologiczna

Konsekwencją udaru mózgu mogą być niedowłady kończyn, spastyczność, czyli wzmożone, bolesne napięcie mięśniowe, zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia, ból, padaczka, problemy z pamięcią oraz depresja poudarowa. Powrót do sprawności po udarze zazwyczaj wymaga długotrwałej i kompleksowej rehabilitacji, obejmującej rehabilitację ruchową, kinezyterapię, terapię logopedyczną oraz terapię zajęciową. U każdego pacjenta po udarze konieczne jest ustalenie jego przyczyny i zabezpieczenie chorego przed ponownym wystąpieniem choroby. Jest to tzw. prewencja wtórna, która może polegać np. na stosowaniu leków przeciwpłytkowych lub przeciwkrzepliwych. Wszystko to oznacza, że aby skuteczniej leczyć pacjentów z udarami, konieczny jest system skoordynowanej i kompleksowej opieki neurologicznej. Niezbędny jest również wzrost nakładów na rehabilitację neurologiczną, co jest kolejnym ważnym punktem „Dekalogu potrzeb polskiej neurologii” – podkreśla prof. dr hab. Jarosław Sławek, prezes poprzedniej kadencji Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.

„Dekalog potrzeb polskiej neurologii” opracowany przez PTN.

Pamiętaj!

W leczeniu udaru najważniejszy jest czas! Jeśli obserwujesz u siebie lub osoby, w której towarzystwie jesteś, niepokojące objawy – nie czekaj, wezwij pomoc medyczną. Zadzwoń pod numer telefonu 999 lub 112! To może uratować życie i zdrowie!

Powiązane artykuły
PACJENTŻyj zdrowo

Wkrótce majówka! Jaki sport wybrać dla serca?

Serce kocha sport, a podstawą zdrowego stylu życia jest przede wszystkim regularna aktywność fizyczna. Obchodzony jest właśnie Tydzień dla Serca, dlatego warto…
PACJENTAktualności

Tydzień dla Serca: 17-24 kwietnia 2024

To doskonała okazja, by nie tylko poszerzyć swoją wiedzę na temat tego wyjątkowego i niezwykle pracowitego narządu, ale również, by w praktyce…
PACJENTŻyj zdrowo

Sto plus wiek – nie boli, ale zabija! Wszystko o nadciśnieniu

W Europie szacowana liczba osób borykających się z nadciśnieniem wynosi ok. 150 milionów, co oznacza, że co czwarta osoba w populacji choruje…
Zapisz się, aby otrzymywać nasz newsletter

    Dodaj komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *