Zawód farmaceuty znajduje się obecnie w punkcie przełomowym. Ustawa z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, a także doświadczenia wyniesione z pandemii COVID-19 istotnie zmieniły postrzeganie farmaceutów – zarówno przez pacjentów, jak i przez pozostałych uczestników systemu ochrony zdrowia. Jednocześnie dynamiczne rozszerzanie kompetencji farmaceutów rodzi pytania o granice odpowiedzialności zawodowej, relacje między poszczególnymi profesjami medycznymi, model finansowania nowych świadczeń oraz konieczność systemowego wsparcia opieki farmaceutycznej.
„Znaczenie farmaceutów w systemie ochrony zdrowia. Przyszłość zawodu” – rekomendację nr 8. Kongresu Zdrowie Polaków przedstawiła dr hab. Magdalena Skarżyńska, Warszawski Uniwersytet Medyczny.
– Jest mi niezmiernie miło, że mogę przedstawić rekomendacje dotyczące farmaceutów, ponieważ sama jestem farmaceutą i mogę być też głosem farmaceutów specjalistów, ponieważ posiadam trzy specjalizacje z farmacji. Wszystko, co jest tu napisane (w rekomendacji nr 8 – przyp. red.), jest prawdą i wdrożenie proponowanych rozwiązań byłoby bardzo korzystne dla systemu ochrony zdrowotnej. Pełne rekomendacje można przeczytać w publikacji, która została wydana na podsumowanie 7. Kongresu Zdrowie Polaków.
Rekomendujemy wzmocnienie roli farmaceutów w systemie ochrony zdrowia poprzez włączanie farmaceutów klinicznych do zespołów terapeutycznych w szpitalach, opiece ambulatoryjnej i długoterminowej, czyli na różnych szczeblach opieki zdrowotnej. Należy umożliwić farmaceutom, zwłaszcza posiadającym specjalizację w dziedzinie farmacji klinicznej, farmakologii czy farmacji szpitalnej, pełnienie funkcji głównego badacza w badaniach klinicznych.
Rekomendujemy również uwzględnienie farmacji klinicznej w strategicznych planach reform ochrony zdrowia. Rekomendujemy systemowe wsparcie finansowe i organizacyjne przez opracowanie modelu refundacji usług farmaceuty klinicznego oraz uwzględnienie świadczeń farmaceutycznych w koszyku świadczeń gwarantowanych, a także wsparcie aptek szpitalnych w implementacji efektywnych metod zarządzania lekiem.
Dbając o bezpieczeństwo i jakość terapii, rekomendujemy wdrożenie standardów monitorowania farmakoterapii, w tym w zakresie działań niepożądanych, przeglądów lekowych i koncyliacji lekowej oraz ułatwienie oraz ułatwienie dostępu do danych medycznych przy zachowaniu oczywiście zgodności z RODO w celu skutecznego zarządzania terapią pacjenta.
Mając na uwadze wysokospecjalistyczne umiejętności i kompetencje farmaceutów, rekomendujemy stałe poszerzanie panelu usług z zakresu farmacji klinicznej opieki farmaceutycznej. Farmaceuci powinni odgrywać aktywną rolę w profilaktyce, prowadzeniu wywiadów farmaceutycznych, doradztwie zdrowotnym, a także monitorowaniu przestrzegania zaleceń terapeutycznych.
Rekomendujemy również wyraźne wyznaczenie granic kompetencji pomiędzy różnymi zawodami medycznymi. Należy określić, które zadania mogą być wykonywane przez farmaceutów, a które pozostają w kompetencjach lekarzy czy innych zawodów medycznych.
W zakresie kształcenia i rozwoju kompetencji rekomendujemy propagowanie szkoleń specjalizacyjnych oraz promowanie multidyscyplinarnej współpracy farmaceutów z lekarzami i innymi zawodami medycznymi. W obszarze udziału farmaceutów, w tym farmaceutów klinicznych i szpitalnych, w poprawie przestrzegania zaleceń terapeutycznych rekomendujemy pilną implementację istniejących regulacji dotyczących opieki farmaceutycznej i farmacji klinicznej, systemową edukację w zakresie adherencji od poziomu szkolnego poprzez programy studiów aż do kształcenia podyplomowego.
Rekomendujemy tworzenie i wdrożenie rozwiązań informatycznych, w tym narządzi cyfrowych: e-recepta IKP do wspierania pacjentów i profesjonalistów oraz wdrożenie konkretnych usług farmacji klinicznej i opieki farmaceutycznej, na przykład przeglądy lekowe, koncyliacje, edukacja pacjenta, usługa, nowy lek, co bez wątpienia przyczyni się do poprawy ciągłości leczenia oraz ograniczenia błędów terapeutycznych. I już na koniec rekomendujemy oczywiście spójny kierunek dla dalszych działań legislacyjnych, organizacyjnych i edukacyjnych. Dalsze systemowe wdrażanie opieki farmaceutycznej jako stałego udokumentowanego elementu systemu ochrony zdrowia. Usługa ta powinna koncentrować się na poprawie bezpieczeństwa i skuteczności farmakoterapii, w szczególności u pacjentów starszych, przewlekle chorych i u pacjentów, którzy stosują polipragmazję.
Rekomendacje 7. Kongresu Zdrowie Polaków: https://zdrowie-polakow.pl/rekomendacje-7-kongresu-zdrowie-polakow-2025/
Transmisja online: https://www.youtube.com/live/0A9FGksnpWY
Foto: Tomasz Ozdoba/Kancelaria Senatu