Fundacja Watch Health Care, która od 2012 r. analizuje dostęp do świadczeń zdrowotnych w Polsce, zaprezentowała w raporcie „miniBarometrWHC – otyłość i cukrzyca 2026” wyniki analizy dostępu do 26 świadczeń z zakresu diagnostyki i leczenia cukrzycy oraz otyłości. Ankieterzy fundacji wcielili się w role czterech różnych pacjentów. Weryfikacja czasu oczekiwania miała miejsce w marcu, w 163 placówkach medycznych posiadających kontrakt z NFZ.
„Nasz raport pokazuje sytuację w ochronie zdrowia widzianą oczami cukrzyków i osób otyłych, a nie sprawozdawczością Narodowego Funduszu Zdrowia” – podkreślają we wstępie do tego dokumentu Milena Kruszewska, prezes Fundacji Watch Health Care, oraz Krzysztof Łanda, założyciel Fundacji Watch Health Care.
Ankieterzy Fundacji WHC wykonali w ciągu miesiąca kilkaset połączeń telefonicznych do przychodni i szpitali, dzięki czemu mogliśmy poznać tzw. odyseję diagnostyczno-leczniczą pacjentów: 70-letniej kobiety z powikłaniem cukrzycy typu 2 (retinopatią cukrzycową), 26-letniego mężczyzny z niepowikłaną otyłością, 21-letniej kobiety z powikłaną otyłością oraz 55-letniego mężczyzny z cukrzycą typu 2 i otyłością (pacjent bariatryczny).
Ankieterzy od lat słyszą ze strony rejestracji:
→ My nie wykonujemy takich operacji, trzeba dzwonić do innej poradni/szpitala;
→ Jak mi pan/pani nie da numeru skierowania i peselu, to nic nie powiem;
→ Trzeba czekać na zabieg np. pół roku, ale możemy zaprosić prywatnie już za tydzień;
→ Proszę zadzwonić pod inny nr telefonu (mimo dzwonienia na wskazany numer na stronie placówki lub w publicznych bazach);
→ Proszę próbować dzwonić do doktora XYZ, on podpowie, co można zrobić;
→ Proszę zadzwonić jutro/w określony dzień tygodnia do rejestracji.
Zgodnie z otrzymanymi wynikami:
• od wizyty w poradni diabetologicznej do operacji okulistycznej (witrektomii) u pacjentki z postępującą retinopatią cukrzycową mija ponad 7 miesięcy;
• po wizycie u lekarza POZ pacjent z niepowikłaną otyłością, niespełniający kryteriów leczenia bariatrycznego doczeka się leczenia otyłości i opieki specjalistycznej po 3,3 miesiąca;
• w przypadku pacjentki z powikłaną otyłością i występującą współchorobowością wykluczającą leczenie bariatryczne, łącznie od wizyty u lekarza POZ do wdrożenia leczenia farmakologicznego mija 3,2 miesiąca;
• od czasu wizyty u lekarza POZ pacjenta bariatrycznego z cukrzycą typu 2 do przeprowadzenia operacji mija blisko 25 miesięcy (ponad 2 lata).
Uzyskanie informacji o terminie – to nie takie proste
Ważnym elementem raportów sporządzanych przez Fundację WHC są notatki ankieterów spisywane podczas rozmów telefonicznych z rejestracją. Trzeba pamiętać, że często są to pierwsze informacje, które otrzymuje pacjent, usiłując znaleźć pomoc.
Dla przykładu – w rejestracji do poradni chorób metabolicznych uzyskano informację, że „na ten rok już nie ma zapisów i jeszcze nie ma terminarza na rok przyszły, więc trzeba dzwonić co jakiś czas i pytać”.
Z kolei przy próbie uzyskania informacji dotyczącej możliwych terminów rejestracji wizyty w poradni kardiologicznej, ankieterka została poinstruowana, że w przypadku tego rodzaju opieki ambulatoryjnej funkcjonuje nowy program pilotażowy w formie e-rejestracji i do tego systemu została odesłana – jako do wyłącznego źródła informacji o dostępnych terminach.
Natomiast uzyskanie informacji o czasie oczekiwania na wykonanie USG Doppler kończyn dolnych w jednej z placówek możliwe byłoby jedynie, gdyby podało się numer PESEL pacjenta.
Często także powtarza się sytuacja, w której placówka nie uznaje skierowania wystawionego przez lekarza, który nie jest w tej placówce zatrudniony; taką odpowiedź usłyszał np. ankieter, który chciał ze skierowaniem umówić się na badanie Holter EKG.
Kolejka jest technologią o udowodnionej szkodliwości – (“technologia” zgodnie z definicją technologii medycznej przyjętą w ustawie refundacyjnej i na świecie), ponieważ człowiek, który czeka w kolejce do lekarza, cierpi, a jego choroba rozwija się i może nie doczekać skutecznego leczenia lub przejść do stadium, w którym nie będzie już możliwa terapia ukierunkowana na wyleczenie” – czytamy we wstępie doraportu „miniBarometr WHC – otyłość i cukrzyca 2026”.
Kolejki do lekarzy na przestrzeni lat coraz dłuższe
Przypomnijmy, że zgodnie z raportem Barometr WHC za 2025 r. (analiza 1492 placówek medycznych; 43 dziedziny medycyny, 40 specjalizacji lekarskich, 215 świadczeń zdrowotnych) średnio pacjenci musieli czekać w kolejkach:
- na świadczenia zdrowotne (w Barometrze to średnia obejmująca czas oczekiwania na poradę lekarską, badanie, zabieg, operację) – 4,2 mies. (w 2024 r. – 4,2 mies.);
- do lekarza specjalisty – 4,2 mies. (w 2024 r. – 4,3 mies.);
- na badania diagnostyczne – 2,8 mies. (w 2024 r. – 3,1 mies.).
Nastąpiła więc kolejkowa stagnacja. Warto jednak pamiętać, że w porównaniu do 2012 r., kiedy Fundacja zaczęła zbierać dane, kolejki wydłużyły się niemal dwukrotnie.
„Wierzymy, że działania Fundacji Watch Health Care wpłyną na decydentów, którzy skutecznie poprawią zarządzanie koszykiem świadczeń gwarantowanych. Liczymy, że w przyszłości doprowadzi to do zniesienia barier w dostępie do najważniejszych i często podstawowych specjalistycznych świadczeń zdrowotnych, gdyż traktujemy to jako niesprawiedliwość i elementarną nieprawidłowość systemu opieki zdrowotnej w Polsce” – podkreślają Milena Kruszewska i Krzysztof Łanda.
Cały raport „miniBarometr WHC otyłość i cukrzyca 2026” dostępny jest TUTAJ.
Raport Barometr WHC za 2025 r. dostępny jest TUTAJ.
Foto: freepik.com