Podczas 7. Kongresu Zdrowie Polaków kilka wykładów i paneli poświęconych było aktywnościom na rzecz zdrowia organizacji pacjenckich, działalności parlamentarzystów oraz innych instytucji publicznych wspierających promocję profilaktyki zdrowotnej. Do sformułowania rekomendacji posłużyła analiza przedstawionych udanych inicjatyw społecznych, dyskusji na temat oddolnych możliwości wpływania na system ochrony zdrowia i jego wspierania. Rekomendację nr 2 przedstawiła Ewa Pląsek, wiceprezes zarządu Fundacji Urszuli Jaworskiej.
Rekomendujemy wzmocnienie i usystematyzowanie roli organizacji pozarządowych jako pełnoprawnych partnerów systemu ochrony zdrowia oraz polityki społecznej. Organizacje pozarządowe odgrywają kluczową rolę w obszarach edukacji zdrowotnej, profilaktyki, rzecznictwa interesów pacjentów oraz identyfikowania luk systemowych, które często pozostają niewidoczne z perspektywy instytucji publicznych.
Codzienna praca organizacji pozarządowych blisko pacjentów i społeczności lokalnych pozwala na szybkie reagowanie na nowe wyzwania oraz na skuteczne docieranie do grup szczególnie narażonych na wykluczenie zdrowotne. Z tego względu udział NGO w procesach legislacyjnych, konsultacyjnych, strategicznych powinien być standardem, a nie wyjątkiem.
Organizacje pozarządowe pełnią również unikalną funkcję w przełamywaniu barier, stereotypów i tabu w obszarach wrażliwych zdrowotnie, takich jak zdrowie psychiczne, choroby rzadkie, choroby zakaźne, zdrowie reprodukcyjne czy profilaktyka uzależnień.
Otwarta i rzetelna debata publiczna poparta działaniami edukacyjnymi oraz innowacyjnymi formami komunikacji jest niezbędna do skutecznego reagowania na problemy zdrowotne, które przez lata pozostawały marginalizowane lub stygmatyzowane. NGO dzięki zaufaniu społecznemu i elastyczności działania są naturalnymi liderami takich inicjatyw.
Rekomendujemy, aby decyzje systemowe w ochronie zdrowia były podejmowane w oparciu o równoważne traktowanie dowodów naukowych oraz doświadczenia pacjentów i ich opiekunów. Łączenie wiedzy eksperckiej z praktycznym osób dotkniętych chorobami zwiększa trafność, skuteczność oraz społeczną akceptację wdrażanych rozwiązań. Perspektywa pacjencka pozwala lepiej ocenić realne potrzeby, bariery w dostępie do świadczeń oraz konsekwencje proponowanych zmian, co przekłada się na bardziej efektywne i humanocentryczne działania prozdrowotne.
Istotnym elementem wzmacniania systemu jest rozwijanie trwałych i przejrzystych mechanizmów dialogu społecznego. Rekomendujemy zatem tworzenie formalnych stałych platform współpracy, które umożliwią regularną wymianę informacji, opinii i rekomendacji pomiędzy administracją publiczną, środowiskiem eksperckim, organizacjami pozarządowymi oraz przedstawicielami pacjentów. Dialog ten powinien mieć charakter ciągły, a nie incydentalny i prowadzić do realnego współdecydowania o kierunkach zmian systemowych.
Profilaktyka, wczesna interwencja oraz kompleksowa, skoordynowana opieka powinny stanowić jeden z głównych priorytetów polityki zdrowotnej, szczególnie w kontekście wyzwań demograficznych, starzenia się społeczeństwa oraz rosnącego obciążenia chorobami przewlekłymi. Zdrowie dzieci, młodzieży i dorosłych należy postrzegać jako długofalową inwestycję społeczną i ekonomiczną, a nie jako koszt systemowy. Szczególnego wzmocnienia wymaga obszar profilaktyki, który przynosi najwyższy zwrot w postaci zmniejszenia zachorowalności, ograniczenia kosztów leczenia i poprawy jakości życia.
Rekomendujemy również rozwój systemowej profilaktyko zdrowotnej poprzez stabilne finasowanie, koordynację oraz aktualizację programów zgodnie z aktualną sytuacją epidemiologiczną i aktualną wiedzą medyczną. Programy szczepień ochronnych oraz innych działań profilaktycznych powinny być elastyczne, powszechnie dostępne i w całości finansowane ze środków publicznych przy aktywnym udziale organizacji pozarządowych zarówno w ich projektowaniu, jak i realizacji.
Skuteczne i trwałe rozwiązania wymagają ścisłej współpracy międzysektorowej oraz powoływania stałych zespołów roboczych, które w sposób systematyczny będą współpracować, wdrażać i monitorować zmiany. Rekomendujemy zapewnienie ciągłości działań, jasnego podziału ról oraz skutecznej koordynacji pomiędzy organizacjami pozarządowymi a właściwymi resortami i instytucjami publicznymi tak, aby potencja wszystkich partnerów był w pełni wykorzystany na rzecz zdrowia publicznego.
Pełna treść rekomendacji: https://zdrowie-polakow.pl/rekomendacje-7-kongresu-zdrowie-polakow-2025/
Transmisja online: https://www.youtube.com/live/0A9FGksnpWY
Foto: Marta Jakubiak