NOWOŚĆ!Już dziś zapisz się, aby otrzymywać nasz newsletter! Zapisz się 

Żyj zdrowo

O nauce „alfabetu fizycznego”

W Polsce trzeba zmienić sposób myślenia na temat aktywności fizycznej, szczególnie dzieci i młodzieży. Niezbędne są też zmiany systemowe w resorcie edukacji, a także edukacja uczniów i  rodziców, którzy nie przywiązują należytej wagi do aktywności ruchowej swoich dzieci, podkreślali eksperci podczas panelu „Kondycja fizyczna dzieci i młodzieży” zorganizowanego na Kongresie „Zdrowie Polaków” pod patronatem Komitetu Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN.

Długotrwałe siedzenie przy komputerze w domu i brak lekcji wychowania fizycznego w szkole w czasie pandemii niekorzystnie wpłynęły na kondycję dzieci i młodzieży, alarmowali eksperci podczas panelu PAN. Jeszcze przed rokiem 2019 wskazywano, że tylko 20 proc. polskich dzieci jest aktywne fizycznie w stopniu zalecanym przez WHO (60 min ruchu dziennie). W ostatnich latach w Polsce odnotowano wśród młodzieży największy w Europie wzrost odsetka otyłych i z nadwagą. Jednocześnie – jak alarmował prof. Bartosz Molik, rektor Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie – odsetek nastolatków nieaktywnych fizycznie zwiększył się z 46 proc. w 2004 r. do 56 proc. w 2017 r. i był to wzrost większy niż w Unii Europejskiej (odpowiednio z 40 do 46 proc.). W okresie pandemii w większości zawieszono zajęcia sportowe, co dodatkowo ograniczyło aktywność najmłodszego pokolenia Polaków. W celu przeciwdziałania temu niekorzystnemu zjawisku niezbędne jest podjęcie działań systemowych w resorcie edukacji, a także edukacja uczniów i ich rodziców, którzy nie przywiązują należytej wagi do aktywności ruchowej swoich dzieci i nierzadko zwalniają je z lekcji wychowania fizycznego, podkreślali eksperci uczestniczący w panelu.

Zmiana sposobu myślenia na temat aktywności fizycznej dzieci jest niezbędna. Jego wyznacznikiem powinna być koncepcja określana w literaturze jako „alfabet fizyczny” (ang. physical literacy), rozumiany jako nabywanie przez najmłodsze dzieci podstawowych umiejętności ruchowych, takich jak: chód, bieg, skip, skok, rzut, chwyt, kopnięcie, uderzenie, równowaga, o czym mówił podczas panelu prof. Andrzej Kosmol z Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Według tej koncepcji, jeśli dzieci w klasach 1–3 (a nawet wcześniej – od 5. r.ż.) nie opanują podstawowych umiejętności ruchowych (właśnie „alfabetu fizycznego”), to w przyszłości będą miały trudności z podejmowaniem aktywności fizycznej, a w dalszej kolejności z dbałością o zdrowie i jakość życia. Niestety, wiele dzieci „spóźnia się” z nabywaniem podstawowych umiejętności ruchowych – ostatecznie powinny one zostać opanowane najpóźniej pomiędzy 5. a 10. rokiem życia.

„Alfabet fizyczny” daje dzieciom narzędzia potrzebne do uprawiania sportu. Tymczasem, jak oceniają eksperci, ok. 40 proc. z nich wymaga pomocy w rozwijaniu jego podstaw. Skutki braków lub pomijania kształcenia w tym zakresie niewątpliwie ujawnią się w przyszłości, alarmowali eksperci. W jaki sposób braki te będą rzutować na późniejszą aktywność fizyczną dzieci, wyjaśniał prof. Andrzej Kosmol.

jeśli nie umiesz – CHODZIĆ/ BIEGAĆ
– NIE WEŹMIESZ UDZIAŁU w takich aktywnościach jak koszykówka czy jogging,

jeśli nie umiesz – RZUCAĆ/ PODAWAĆ
– NIE WEŹMIESZ UDZIAŁU w takich aktywnościach jak freesbe czy kręgle,

jeśli nie umiesz – UDERZAĆ
– NIE WEŹMIESZ UDZIAŁU w takich aktywnościach jak badminton, squshe, tenis,

jeśli nie umiesz – PŁYWAĆ
– NIE WEŹMIESZ UDZIAŁU w takich aktywnościach jak: nurkowanie, pływanie kajakiem, żeglowanie, surfowanie, skakanie do wody.

Obecnie za podstawowe kompetencje uważa się umiejętność czytania, pisania oraz liczenia (alfabetyzm). Wydaje się jednak, że w dzisiejszych czasach do takich podstawowych kompetencji należy zaliczyć także znajomość „alfabetu fizycznego”. Koncepcja takiego alfabetu została podjęta m.in. przez „British Journal of Sport Medicine” w pracy z 2018 r. „Dlaczego powinniśmy przyjąć tę koncepcję?”. Jak podkreślano, uwzględnienie w programach edukacyjnych także nauki „alfabetu fizycznego” może skutecznie sprzyjać kształtowaniu bezpieczniejszych i zdrowszych społeczeństw. Niektóre kraje, m.in. Kanada, USA, Australia, Nowa Zelandia, Irlandia Północna, Holandia, Wielka Brytania, Wenezuela, już wdrożyły takie oparte na „alfabecie fizycznym” podejście do aktywności ruchowej. W krajach tych obowiązuje model społecznego podejścia do ruchu i sportu, skoncentrowany nie tylko na nabywaniu umiejętności ruchowych, lecz także pewności siebie i rozwijaniu chęci bycia aktywnym. Na podstawie aktualnej wiedzy aktywność fizyczna jest też rekomendowana dzieciom i młodzieży jako sposób przeciwdziałania coraz powszechniejszym zaburzeniom depresyjnym (także lękowym) oraz jako sposób kształtowania pozytywnego obrazu własnej osoby.

W dyskusji o znaczeniu aktywności fizycznej dzieci warto także przypomnieć słowa papieża, do jakich odwoływano się m.in. na szczycie zorganizowanym przez Instytut Aspen: „Każde dziecko ma prawo nie być mistrzem”, może jednak cieszyć się z udziału w różnych formach aktywności służących zdrowiu i dla przyjemności, w trosce o jakość dalszego życia.

 Oprac. Jolanta Chyłkiewicz

Na podstawie panelu „Kondycja fizyczna dzieci i młodzieży” pod patronatem Komitetu Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN oraz materiałów zamieszczonych w Raporcie „Zdrowie Polaków” 2021

Powiązane artykuły
Żyj zdrowo

Recepta na zdrowy mózg

Wyzwania umysłowe, np. w postaci nauki języków obcych czy gry na instrumentach, są dobrą receptą na zdrowy mózg. Mimo postępu badań nad…
Żyj zdrowo

Dieta jako lekarstwo, które przyjmuje się przez całe życie

Dzięki zdrowemu odżywianiu można uniknąć aż 80 proc. chorób serca, udarów i cukrzycy typu 2 oraz wyeliminować 50 proc. nowotworów, twierdzą eksperci…
Żyj zdrowo

Wpływ przebywania na dworze na krótkowzroczność

Od dawna wiadomo, że spędzanie czasu na zewnątrz ma wpływ na zapobieganie krótkowzroczności u dzieci, prawdopodobnie poprzez stymulacje wydzielania dopaminy. Wyższe natężenie…
Zapisz się, aby otrzymywać nasz newsletter

    Dodaj komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.